Redüktörün makineye nasıl bağlandığı, tork aktarımı kadar belirleyici bir tasarım kararıdır. Bağlantı biçimi hem yerleşimi hem yağ seviyesini hem de mile binen kuvvetleri değiştirir.
Ayaklı bağlantı
Ayaklı redüktör, gövdenin alt yüzeyindeki döküm ayaklardan kaideye cıvatalanır. Bağlantı yüzeyi geniş olduğundan yük kaideye düzgün dağılır ve titreşim soğurulur. Çıkış mili, kaplin ya da kasnak aracılığıyla makinenin miline bağlanır. Bu bağlantıda kaidenin düzlemselliği belirleyicidir, çünkü eğri bir yüzeye sıkılan gövde iç gerilme taşır. Gövdedeki gerilme, dişli eksenlerini kaydırıp temas izini bozar.
Flanşlı bağlantı
Flanşlı redüktör, çıkış tarafındaki dairesel flanştan doğrudan makine gövdesine bağlanır. Ara kaide ve kaplin ortadan kalktığından yerleşim sadeleşir ve hizalama işi azalır. Flanş merkezindeki geçme çapı, redüktörü makineye kendiliğinden merkezler. IEC gövdelerinde büyük flanş B5, küçük flanş B14 olarak adlandırılır. Karıştırıcılar ve düşey tahrikler, flanşlı bağlantının en yaygın kullanıldığı uygulamalardır.
Mil üstü bağlantı ve tork kolu
Mil üstü redüktör, kaidesiz olarak doğrudan tahrik edilen makinenin mili üzerine geçirilir. İçi delik çıkış mili, kama ya da sıkma bileziği ile makine miline kenetlenir. Redüktörün kendi çevresinde dönmesini engelleyen eleman ise tork koludur. Tork kolu bir uçtan gövdeye, diğer uçtan sabit bir noktaya elastik takozla bağlanır. Bağlantının elastik kalması, redüktörün kalkış darbesini kaideye sertçe aktarmasını engeller.
Sıkma bileziği ve mil uyumu
Mil üstü bağlantıda kamanın taşıdığı yük, kama yuvasında yerel gerilme yoğunlaşması yaratır. Sıkma bileziği ise torku sürtünmeyle aktardığından mil yüzeyine düzgün bir baskı uygular. Bileziğin cıvataları, üreticinin verdiği tork değeriyle ve belirli bir sırayla sıkılır. Mil çapının tolerans sınıfı ve yüzey pürüzlülüğü, sürtünme katsayısını doğrudan etkiler. Yağlı bir mil yüzeyi bileziğin tutma torkunu düşürüp kaymaya yol açar.
Montaj konumu ve yağ seviyesi
Redüktör yatay, düşey ya da yan konumda monte edilebilir. Katalogda bu konumlar M1 ile M6 arasında numaralandırılmış şemalarla gösterilir. Her konum farklı bir yağ hacmi ve farklı bir seviye tapası konumu gerektirir. Yatay konum için doldurulmuş bir redüktör düşey monte edildiğinde, üst kademe dişlileri yağa dalmaz. Bu yüzden montaj konumu sipariş sırasında bildirilir ve gövde buna göre hazırlanır.
Havalandırma tapasının yeri
Havalandırma tapası, gövdenin yağ seviyesinin üzerinde kalan en yüksek noktasına yerleştirilir. Konum değiştiğinde tapa da yer değiştirmelidir, aksi hâlde yağ tapadan dışarı taşar. Düşey monte edilen redüktörlerde tapa üst kapağa taşınır. Boşaltma tapası ise en alçak noktada kalacak biçimde konumlandırılır. Bu üç tapanın konumu, montaj şemasında birlikte gösterilir. Sahada konum değiştirilecekse tapalar da yer değiştirir ve yağ hacmi yeniden hesaplanır. Üretici onayı olmadan yapılan konum değişikliği, garanti kapsamını da dışarıda bırakır.
Geri döndürmez ve fren düzenekleri
Eğimli konveyörlerde yük, durdurma anında bandı geriye sürükleyebilir. Redüktörün giriş miline takılan geri döndürmez düzenek, dönüşü tek yönde kilitler. Kilitleme elemanı serbest yönde boşta döner, ters yönde ise makaralarıyla kenetlenir. Düzeneğin dönme yönü, montaj sırasında gövdedeki okla eşleştirilir. Yanlış yöne takılan bir geri döndürmez, redüktörün kalkışını tümüyle engeller.
Kaide ve şase hazırlığı
Ayaklı bir redüktörün kaidesi, tahrikin toplam ağırlığını ve kalkış torkunu taşıyacak sertlikte olmalıdır. Çelik şase kullanılıyorsa, ayak yüzeylerinin aynı düzlemde işlenmesi gerekir. Beton kaidede ise ankraj cıvataları döküm sırasında yerleştirilir. Düzlemsellik farkı kalıyorsa, ayakların altına işlenmiş çelik plakalar konur. Kaideye cıvatalanan gövde, sıkma sonrası düzlemselliği yeniden ölçülerek doğrulanır.
Kaplinle bağlantıda hizalama
Ayaklı redüktör kaplinle bağlandığında, iki milin eksen hizası ölçülerek ayarlanır. Paralel kaçıklık iki eksenin birbirine göre kaymasını, açısal kaçıklık ise eksenler arasındaki açıyı tanımlar. Kaçıklık, redüktörün çıkış rulmanına sürekli bir radyal kuvvet bindirip ömrünü kısaltır. Ölçüm komparatörle ya da lazer hizalama cihazıyla yapılır. Hizalama, tahrik çalışma sıcaklığına ulaştıktan sonra tekrarlanarak ısıl büyüme payı doğrulanır.
Kayış-kasnak bağlantısında radyal yük
Çıkış milinden kayışla tahrik alındığında mile radyal bir kuvvet biner. Bu kuvvetin büyüklüğü, aktarılan torka ve kasnak çapına bağlıdır; küçük kasnak kuvveti büyütür. Kayışın gerginliği de kuvvete doğrudan eklenir. Katalogda çıkış mili için izin verilen radyal yük, milin ucundan belirli bir uzaklıkta tanımlanır. Kasnağın mil ucuna doğru kaydırılması, izin verilen yükü hızla aşan bir eğilme momenti doğurur. Kasnak, gövdeye en yakın konuma yerleştirilerek moment kolu kısaltılır.
Cıvata sıkma torku ve ilk çalıştırma
Gövde, flanş ve tork kolu cıvataları, çap ve kalite sınıfına uygun torkla sıkılır. Gevşek bir cıvata bağlantıyı titreştirip yorulma çatlağı başlatır, aşırı sıkılan bir cıvata ise dişini sıyırır. Sıkma torkları, ilk çalışma haftasının ardından bir kez daha denetlenir. İlk çalıştırmada yağ seviyesi, havalandırma tapasının açık olduğu ve dönme yönü kontrol edilir. Yağ tipinin montaj konumuna uygunluğu ise redüktör yağ seçimi ölçütleriyle doğrulanır.
Isıl büyüme ve genleşme payı
Redüktör çalışma sıcaklığına ulaştığında gövde ve miller bir miktar uzar. Soğukken tam hizalanmış bir kaplin, sıcakken açısal kaçıklık gösterebilir. Bu yüzden hizalama değerleri, ısıl büyüme payı eklenerek soğukta ayarlanır. Payın büyüklüğü, mil eksen yüksekliğine ve beklenen sıcaklık farkına bağlıdır. Kaideye sabitlenen gövdenin de genleşmeyi engellemeyecek biçimde cıvatalanması gerekir. Sıkışan bir gövde, uzayamadığı için iç gerilme biriktirir ve dişli eksenlerini kaydırır.
Bağlantı biçiminin seçime etkisi
Bağlantı biçimi, redüktörün gövde tipini ve dolayısıyla katalog kodunu belirler. Dar bir hacimde çalışan bir konveyörde mil üstü bağlantı, kaide ve kaplin ihtiyacını ortadan kaldırır. Sık sökülüp bakıma alınan bir tahrikte ayaklı gövde erişimi kolaylaştırır. Düşey bir karıştırıcıda ise flanşlı bağlantı, eksenel yükü doğrudan gövdeye taşır. Tip kararının bütünü, endüstriyel redüktör seçim yaklaşımıyla birlikte verilir.
Montaj tipi, redüktörün kâğıt üstündeki kapasitesini sahada gerçekten karşılayıp karşılamayacağını belirler. Doğru bağlantı biçimi, uygun montaj konumu ve düzgün hizalama, dişli ile rulmanın tasarım ömrüne ulaşmasını sağlar.
