Verim sınıfı, iki motorun aynı işi ne kadar farklı elektrikle yaptığını gösterir. IE3 bir motor, IE1 bir motorla aynı mili çevirir ama daha az kayıpla; bu fark uzun çalışmada faturaya doğrudan yansır. Standartların içeriği ve verimin yük altında nasıl değiştiği aşağıda açıklanmıştır.
IE sınıfları ve standart
Uluslararası verim sınıfları (IE1 standart, IE2 yüksek, IE3 premium, IE4 süper premium, IE5) IEC 60034-30-1 standardıyla tanımlanır. Her sınıf, belirli güç ve kutup sayısı için asgari verim yüzdesini şart koşar. Sınıf yükseldikçe sargı bakırı artar, saç paketi iyileşir, kayıplar düşer.
Zorunluluk sınırları
AB'nin ekotasarım düzenlemesi 2019/1781, 1 Temmuz 2021'den beri 0,75-1000 kW trifaze motorlarda en az IE3 sınıfını şart koşuyor. Sadece frekans invertörüyle çalıştırılan motorlarda sınır IE2'ye iner. 75-200 kW bandında 1 Temmuz 2023'ten itibaren IE4 devreye girdi. Türkiye pazarındaki motorlar da bu MEPS eşiklerine göre şekilleniyor.
Verim yük altında değişir
Plakadaki verim yüzdesi, nominal yük (tam yük) içindir. Motor yükün %75-100 bandında çalışırken verimi bu değere yakın kalır; yük %50'nin altına inince verim ve güç katsayısı düşer. Bu yüzden gereğinden büyük seçilen bir IE3 motoru yarı yükte çalıştırmak, sınıfın kazancını yük noktasından geri verir. Bu kazancı korumak için motor gücü Trifaze IE3 motor seçerken kW hesabı formülleriyle gerçek yüke göre belirlenmelidir.
Kazancın büyüklüğü
Her üst verim sınıfı kayıpları yaklaşık %15-20 azaltır. Yılda 6000 saat çalışan orta güçte bir motorda IE1'den IE3'e geçiş, ömrü boyunca motorun satın alma bedelinin katlarına ulaşan bir elektrik tasarrufu yaratır. Yatırımın geri dönüşü çoğu sürekli çalışan uygulamada bir-iki yılı bulur.
