Trifaze bir motorda üç fazın birbirine eşit olması beklenir; faz dengesizliği durumunda motor ısınır, verimi düşer ve ömrü kısalır. Dengesizlik kolayca hesaplanabilir ve arıza büyümeden erken uyarı verir.
Gerilim ve akım dengesizliği hesaplama yöntemi
Üç faz arası gerilim tek tek ölçülür (örn. 398, 400, 388 V). Önce ortalama alınır (395,3 V), sonra ortalamadan en büyük sapma bulunur (395,3 − 388 = 7,3 V). Yüzde dengesizlik, bu sapmanın ortalamaya oranıdır: 7,3 / 395,3 × 100 ≈ %1,85. Aynı yöntem akım için de uygulanır. Ölçümün motor yük altındayken yapılması gerekir.
Düşük gerilim dengesizliğinin sargı sıcaklığına etkisi
Gerilimdeki küçük bir dengesizlik, akımda birkaç kat büyür. %2 gerilim dengesizliği akımda çok daha büyük bir dengesizliğe ve sargıda kayda değer ekstra ısınmaya yol açabilir. Bu ısı, yalıtımın ömrünü kısaltır. Endüstriyel pratikte gerilim dengesizliğinin %1'in altında tutulması hedeflenir.
Dengesizliğin kaynakları
Tek fazlı yüklerin fazlara eşit dağıtılmaması, gevşek klemens, oksitlenmiş bağlantı, dengesiz trafo yükü ya da bir fazın zayıf beslenmesi dengesizlik yaratır. Ölçüm dengesizlik gösteriyorsa, önce bağlantıların sıkılığı ve tek fazlı yük dağılımı kontrol edilir.
Zorlanma payı ve faz koruma
Dengesizlik yüksek ve giderilemiyorsa motor zorlanma (derating) ile çalıştırılır: dengesizlik arttıkça motorun taşıyabileceği güç düşürülür. Faz koruma rölesi, dengesizlik ya da faz kaybı durumunda motoru durdurarak sargıyı korur. Doğru boyutlandırma ve koruma birlikte, dengesizliğin zararını en aza indirir; güç ihtiyacının Trifaze IE3 motor seçerken kW hesabı formülleriyle belirlenmesi bu korumanın temelini oluşturur.
