🍪 Çerez Ayarları
Trifaze Motorlarda Rulman Isınma Sebepleri

Trifaze Motorlarda Rulman Isınma Sebepleri

  • Teknik İnceleyen: Hakan Yıldız, Makine Mühendisi
  • Yazının Kısa Özeti: Rulman ısınması; fazla veya eksik gres, kaplin/kayış kaçıklığı, aşırı kayış gerginliği, invertör kaynaklı yatak akımı ve kirlenmeden doğar. Doğru gres miktarı ve hizalama, ısınmanın büyük kısmını önler.

Rulmanın aşırı ısınması, motorun en sık arıza kaynağıdır ve genelde erken uyarı verir. Sıcaklık artışının nedeni çoğu zaman rulmanın kendisi değil, ona binen yük ya da yağlama hatasıdır. Sıcaklık artışının nedenleri, sık görülenden başlayarak aşağıda listelenmiştir.

Yağlama hataları

Fazla gres, rulmanın içinde sürtünmeyi artırır ve ısıtır; eksik gres ise metal-metal temasına yol açar. İkisi de aynı belirtiyi verir: yükselen yatak sıcaklığı. Gres miktarı ve periyodu üretici verisine göre ayarlanmalıdır; yanlış tip gres kullanılmamalıdır. Fazla gresleme, eksik greslemeden daha sık karşılaşılan bir hatadır.

Hizasızlık ve kayış gerginliği

Motor mili ile tahrik edilen ekipman arasında kaplin kaçıklığı, rulmana radyal ve eksenel zorlama bindirir. Kayış-kasnak tahriklerinde aşırı gergin kayış, rulmana sürekli yük uygular ve ısıtır. Lazer hizalama ve doğru kayış gerginliği, bu kaynaklı ısınmayı ortadan kaldırır.

İnvertör kaynaklı yatak akımı

Frekans invertörüyle sürülen motorlarda, yüksek frekanslı gerilim rulman üzerinden toprağa akım geçirebilir. Bu yatak akımı, rulman yüzeyinde mikro-erimeler (fluting) yaratır, sürtünmeyi ve sıcaklığı artırır. Yalıtımlı rulman, mil topraklama fırçası veya çıkış filtresi bu sorunu çözer. İnvertörle düşük hızda çalışan motorun kendi fanı da yavaşladığından soğutma zayıflar; bu koşulda yatak sıcaklığı daha yakından izlenmelidir.

Kirlenme, titreşim ve sıcaklık teşhisi

Toz, nem ve aşındırıcı partiküllerin rulmana girmesi hem sürtünmeyi hem ısıyı artırır; keçe ve koruma sınıfı burada devreye girer. Teşhiste sıcaklık ve titreşim ölçümü birlikte kullanılır: yükselen titreşim genelde ısınmadan önce gelir. Rulmana binen yükü dengelemenin bir yolu da motoru doğru boyutlandırmaktır; güç ihtiyacı Trifaze IE3 motor seçerken kW hesabı formülleriyle belirlenir.

  • Sıkça Sorulan Sorular:

    Rulman ne sıcaklığa kadar normal?

    Yatak sıcaklığı ortam üzeri belirli bir bandda kalmalı; üretici sınırının aşılması ve hızlı yükseliş uyarı işaretidir.

    Fazla gres zararlı mı?

    Evet. Fazla gres iç sürtünmeyi ve sıcaklığı artırır; en sık yapılan yağlama hatasıdır.

    İnvertörlü motorda rulman neden hızlı bozuluyor?

    Yatak akımı rulman yüzeyini aşındırır. Yalıtımlı rulman veya mil topraklama ile önlenir.

  • Kaynaklar: