Bir trifaze motorun klemens kutusundaki altı ucun (U1-V1-W1, U2-V2-W2) nasıl köprüleneceği, motorun sargısına düşen gerilimi belirler. Yanlış köprü, motoru ya güçsüz bırakır ya da yakar. İki ayrı konu birbirine karışır: sabit bağlantı (Y veya Δ) ile yıldız-üçgen yol verme.
Sabit bağlantı: hangi gerilimde Y, hangisinde Δ
Plakada 400/690 V yazan bir motor, 400 V'luk Türkiye şebekesinde üçgen (Δ) bağlanır; çünkü sargı 400 V'a göre tasarlanmıştır. Aynı motoru yıldız (Y) bağlarsanız her sargıya 230 V düşer, motor gücünün yaklaşık üçte birini verir ve yükü kaldıramaz. 690 V şebeke varsa aynı motor yıldız bağlanır. Bağlantıda temel kural, sargının anma gerilimi ile şebeke geriliminin eşleşmesidir.
Klemens köprülemesi
Üçgen için klemens kutusundaki köprüler U1-W2, V1-U2, W1-V2 uçlarını birleştirir. Yıldız için U2-V2-W2 uçları tek noktada köprülenir, besleme U1-V1-W1'e gelir. Köprü plakaları yatay konumda üçgen, dikey konumda yıldız verir. Bağlantıdan önce plakadaki şemaya bakılması, hatalı bağlantıları önlemek adına daha güvenilirdir.
Yıldız-üçgen yol verme
Büyük motorlarda kalkış akımı sargıyı ve şebekeyi zorlar. Yıldız-üçgen yol verici, motoru önce yıldızda kaldırır (akım ve moment üçte bire iner), devir yükseldikten sonra üçgene geçirir. Bu yöntem kalkış akımını düşürür ama kalkış momentini de düşürdüğü için yüksüz ya da düşük yüklü kalkan yükler için uygundur. Yüklü kalkışta yumuşak yol verici ya da invertör daha doğru sonuç verir. Yol vermenin sağlıklı çalışması, motorun baştan doğru boyutlandırılmasına bağlıdır; güç ihtiyacı Trifaze IE3 motor seçerken kW hesabı formülleriyle belirlenir.
En yaygın klemens bağlantı hatası
En sık karşılaşılan hata, 400/690 V motoru 400 V şebekede yıldız bırakmaktır. Motor nominal tork üretemez, aşırı ısınır ve yükte durur. Arıza aramaya başlamadan önce klemens köprüsünün doğrulanması gerekir.
