Dahlander motor iki ayrı akımla çalışır ve tek termik röleyle korunamaz. Düşük hızın akımına ayarlanan röle yüksek hızda erken açar; yüksek hıza ayarlanan röle düşük hızda sargıyı korumasız bırakır. Doğru düzen, her hız hattına kendi akımına ayarlı ayrı bir termiktir.
Koruma Zincirinin İki Katmanlı Kurulması
Motor koruması iki ayrı görevden oluşur: kısa devreye karşı sigorta ya da şalter, aşırı yüke karşı termik röle. Dahlander'da kısa devre katmanı ortak beslemede tek elemanla, aşırı yük katmanı hız başına ayrı röleyle kurulur. Görev ayrımı netleşmeden yapılan seçimler, iki katmandan birini eksik bırakır. Bu bölümdeki ayarların tamamı aşırı yük katmanına aittir.
İki Akım Değerinin Etiketten Okunması
Dahlander etiketi, iki hız için iki akım verir; 3/4 kW gücündeki tipik bir motorda 7,1/8,9 A gibi bir çift görülür. Ayar öncesi ilk iş, etiketteki iki değerin hangi hızın karşılığı olduğunu netleştirmektir; küçük olan akım değeri her zaman düşük güç kademesine aittir. Etiket okunamıyorsa iki hız kademesinde yük altında akım ölçülür ve üretici kataloğuyla karşılaştırılır. Termik ayarının temeli bu iki sayıdır; ikisi de pano kapağına yazılır.
Ayrı Termiklerin Devreye Yerleşimi
Düşük hız termiki K1 ile motor arasına, yüksek hız termiki K2 ile motor arasına konur. K3 köprü hattından yalnız yıldız noktası akımı geçtiğinden termik buraya konmaz. Her termikin açma kontağı, kendi hızının bobin devresini değil ortak stop hattını kesmelidir; aksi hâlde termik açmışken öbür hız çalıştırılabilir ve arızalı motor dönmeye devam eder.
Ayar Değerinin Anma Akımına Kurulması
Termik, ilgili hızın etiket akımına ayarlanır; alışkanlıkla yapılan yüzde on-yirmi ekleme, korumayı geciktirir. Röle karakteristiği, anma akımında açmadan taşımayı ve 1,2 katında sınırlı sürede açmayı içerir; pay eklemek bu eğriyi yukarı kaydırır. Sık kalkışlı uygulamada doğru çözüm ayarı büyütmek değil, kalkışa dayanıklı (10A sınıfı yerine 10 ya da 20 sınıfı) röle seçmektir.
Düşük Hızda Soğutmanın Azalmasının Hesaba Katılması
Mile bağlı fan, düşük hızda daha az hava basar; motor aynı akımda daha sıcak çalışır. Uzun süre düşük hızda tam yük taşıyan uygulamalarda termik, sıcaklığı değil akımı gördüğünden bu farkı yakalayamaz. Böyle işletmelerde sargıya gömülü termistörle sıcaklık koruması eklenir. Akım koruması ile sıcaklık koruması birbirinin yerine değil yanına konur; iki katman farklı arıza ailelerini yakalar.
Faz Kaybına Karşı Duyarlılığın Doğrulanması
Güncel üretim termikler faz kaybı duyarlılığı taşır; iki faza kalan motorda kalan fazların akımı yükselir ve röle erken açar. Dahlander devresinde faz kaybı, köprü ya da kontak arızasıyla da oluşabilir; belirtiler düşük hızda çalışmama tablosuyla örtüşür. Termik seçiminde faz kaybı duyarlılığı, standart bir gereklilik olarak aranmalıdır.
Motor Koruma Şalterli Kısa Devrelerin Düzenlenmesi
Kısa devre koruması, iki hattın ortak beslemesinde tek şalterle kurulabilir; şalter, büyük akıma göre seçilir. Termik işlev yine hız başına ayrı kalır. Kombine motor koruma şalteri kullanılacaksa her hat kendi şalterini taşır ve ayarlar hıza göre yapılır. Tek cihazla iki hızı korumaya çalışan her düzen, bir hızda ödün verir.
Termistör Korumasının Termiğe Eklenmesi
Sargıya gömülü PTC (pozitif sıcaklık katsayılı termistör) termistör, sıcaklığı doğrudan ölçer ve akım korumasının göremediği durumları yakalar: azalan soğutma, yüksek ortam sıcaklığı ve sık kalkış birikimi. Termistör rölesinin kontağı, ortak stop hattına dizilir. Çift hızlı motorların çoğu, sargıda hazır termistörle üretilir; klemens kutusunda iki ince uç olarak görünür. Bağlanmadan bırakılan termistör uçları, kullanılmayan bir sigorta gibidir.
Kablo ve Şalt Elemanlarının Ayara Uyumu
Termik ayarı doğru olsa da kablo kesiti küçükse koruma zinciri eksik kalır. Kesit, yüksek hız akımına ve döşeme koşuluna göre seçilir; uzun hatlarda gerilim düşümü ayrıca doğrulanır. Şalt elemanlarının anma değerleri, ayar akımının üzerinde olmalıdır. Koruma; röle, kablo ve şalterin birlikte uyumuyla tamamlanır.
Açma Sonrası Teşhis Disiplini
Termik açtıysa ilk soru "hangi hızda açtı" olmalıdır. Düşük hız termiğinin açması; aşırı yükü, azalan soğutmayı ya da klemens direnç artışını işaret eder. Yüksek hız açması; köprü hatasını, yanlış çaprazı ya da yükün büyüklüğünü düşündürür. Röle sıfırlanıp yeniden başlatılmadan önce üç fazın akımı ölçülerek neden doğrulanır; art arda sıfırlayıp basmak, sargı ömründen çalar.
Röle Sınıfının Kalkış Süresiyle Eşleştirilmesi
Termik röleler açma sınıflarıyla anılır: sınıf 10, 10 saniyelik; sınıf 20, 20 saniyelik kalkışa dayanır. Büyük ataletli yükte yüksek kademe kalkışı uzun sürer ve sınıf 10 röle daha motor hızlanmadan açar. Sınıf seçimi, ayar değeri kadar belirleyicidir. Kalkış süresi kronometreyle ölçülüp sınıfla karşılaştırılır.
Ayar Değerinin Ölçülen Akımla Sınanması
Etiket, yükün gerçekte çektiği akımı her zaman yansıtmaz; hafif yüklenmiş bir motor anma akımının altında çalışır. İki hızda yük altında ölçülen akımlar kaydedilir ve termik ayarıyla karşılaştırılır. Ölçülen akım etiketten belirgin düşükse ayar, ölçülen değere yaklaştırılabilir; koruma sıkılaşır. Ayar hiçbir durumda etiket akımının üzerine çıkarılmaz.
Açma Kayıtlarının Eğilim Olarak İzlenmesi
Tek açma bir olay, tekrarlayan açma bir veridir. Hangi hızda, hangi saatte ve hangi yük durumunda açıldığı not edilir. Yaz aylarında yoğunlaşan açmalar ortam sıcaklığını, belirli vardiyada toplananlar yük profilini işaret eder. Kayıt eğilimi, motor büyütme ya da soğutma iyileştirme kararının kanıtıdır.
Periyodik Doğrulamanın Bakım Planına Eklenmesi
Termik ayarları; devreye almada, motor değişiminde ve yıllık bakımda doğrulanır. Ayar vidasının titreşimle kayması, panolarda görülen sessiz bir sorundur; değerin fotoğraflanıp pano kapağına yazılması kaymayı görünür kılar. Akım ölçümleri iki hız için ayrı kaydedilir ve önceki yılın değerleriyle karşılaştırılır. Kumanda tarafının bütünü kontaktör devresi düzeniyle, uç tarafı bağlantı şeması kurallarıyla birlikte gözden geçirilir.
Dahlander koruması iki sayı üzerine kurulur: her hızın kendi anma akımı. İki ayrı termik, doğru karakteristik ve açmanın ortak stop hattına bağlanması; sargıyı iki hızda da güvenceye alır. Ailenin genel tanıtımı için çift hızlı Dahlander motor kategorisine bakılabilir.
