Duman tahliye motorunun sıcaklık sınıfı, sınırsız bir dayanım vaadi değildir. Sınıf, belirli bir sıcaklıkta belirli bir süre boyunca çalışmayı bildirir. Sürenin ve sıcaklığın dışına çıkıldığında motorun ne yapacağı belirsizdir.
Sınıfın vaadi
Sınıf, fanın deney sıcaklığında deney süresi boyunca dönmeyi sürdürdüğünü söyler. Deney sonunda motorun sağlam kalması istenmez; görevini süre boyunca yapması yeterlidir. Süre dolduğunda motorun durması, arıza değil beklenen davranıştır. Bu ayrım, duman tahliye ekipmanını diğer motorlardan ayıran temel noktadır. Tesis, süreyi tahliye planında bir kısıt olarak kullanır.
Sürenin dışına çıkmak
Yangın deney süresinden uzun sürerse, fanın çalışmayı sürdürmesi güvence altında değildir. Sargı yalıtımı, gres ve keçe deney süresine göre seçilmiştir. Süre aşıldığında yatak sıkışabilir, sargı açık devre olabilir. Yangın senaryosu bu yüzden fanın süresine göre kurgulanır. Daha uzun bir çalışma bekleniyorsa daha uzun süreli bir sınıf istenir.
Sıcaklığın dışına çıkmak
Deney sıcaklığının üzerindeki bir gaz sıcaklığında motorun davranışı belgelenmemiştir. Yerel sıcaklık, ortalama kanal sıcaklığından yüksek olabilir. Fanın konumu, sıcak gazın doğrudan çarpmayacağı bir noktaya seçilir. Sıcaklık sınıfı, en elverişsiz noktadaki değere göre belirlenir. Ortalamaya göre yapılan bir seçim, sınıfı fiilen düşürür.
Yangın modunda korumanın devre dışı kalması
Yangın konumunda termik röle ve termistör köprülenir. Motor, sınırına kadar çalışır ve gerekirse yanar. Bu, bilinçli bir ödünleşmedir; kaçış yolunun dumandan arınması motorun ömründen önceliklidir. Köprüleme yalnızca yangın konumunda geçerli olmalıdır. Günlük çalışmada kalıcı bırakılan bir köprü, motoru korumasız kılar.
Debinin süre boyunca korunması
Fanın vaadi yalnızca dönmek değil, debiyi sürdürmektir. Sıcak gazın yoğunluğu düşük olduğundan aynı devirde kütlesel debi azalır. Fan eğrisi, sıcak koşuldaki hava yoğunluğuna göre yeniden okunur. Motorun çektiği güç de yoğunlukla birlikte değişir. Bu davranış, fan seçiminde soğuk koşulun tek başına yeterli olmadığını gösterir.
Sıcak gazda debi ve güç
Sıcak gazın yoğunluğu, soğuk havanınkinin altındadır. Aynı devirde dönen bir fan, sıcak gazda daha az kütle taşır. Motorun çektiği güç de yoğunlukla birlikte düşer. Bu davranış, motorun yangın koşulunda soğuk koşuldan daha az yüklendiğini gösterir. Bunun aksine soğutması zayıfladığı için sargı yine ısınır.
Kanal ve damperlerin payı
Fanın sınıfı, kanalın ve damperlerin dayanımını kapsamaz. Yangın damperi ya da kanal, fandan önce görevini bırakabilir. Sistem, en zayıf elemanının süresi kadar dayanır. Damperler ve kanallar da kendi standartlarına göre sınıflandırılır. Sınıflar farklı harflerle gösterildiğinden şartnamede karşılaştırma süre üzerinden yapılır. Şartname, tüm zincir için aynı süreyi şart koşar. Zincirdeki tek bir elemanın düşük süreli seçilmesi, fanın sınıfını fiilen o elemanın süresine indirir.
Duman algılamayla otomatik başlama
Fan, yangın algılama sisteminden gelen bir sinyalle otomatik olarak yangın konumuna geçer. Elle başlatmaya bağlı bir düzen, kaçış için gereken dakikaları yitirir. Sinyal hattı, güç kablosuyla aynı ölçüte göre yangına dayanıklı seçilir. Otomatik başlama, aylık denemede sinyal benzetilerek sınanır. Fanın döndüğü, geri besleme kontağıyla merkeze bildirilir.
Beslemenin süresi
Motorun sınıfı, kablosunun ve panosunun süresini kapsamaz. Kablo, kendi devre bütünlüğü süresi kadar iletir. Pano ve kontaktörler, yangın hacminin dışında konumlandırılır. Panonun bulunduğu hacim, yangın bölmesiyle ayrılmış bir mahal olarak seçilir. Zincirin en kısa süresi, sistemin gerçek süresidir. Kablo seçimi için güç kablosu seçimi çerçevesindeki adımlar izlenebilir.
Çalışma süresinin sayacı
Fanın yangın konumunda ne kadar süre çalıştığı kaydedilir. Bu süre, deney süresine göre kalan payı gösterir. Süreye yaklaşan bir fan, yangın sürerken bile değerlendirmeye alınır. Kayıt, yangın sonrası muayenenin de dayanağıdır. Sayaç, panoda yangın konumuyla birlikte çalışır. Aylık denemelerde geçen süre de ayrı bir sayaçta tutulur ve toplam çalışma saatine eklenir.
Motorun yangın sonrası durumu
Deney süresini tamamlamış bir fan, yangın sonrası kullanılabilir sayılmaz. Sargı yalıtımı, gres ve keçe geri dönüşü olmayan biçimde yaşlanmıştır. Yangına maruz kalan bir fan sökülür ve değerlendirilir. Motorun yeniden sarılması, sınıfı yeniden deneyle doğrulanmadıkça kabul edilmez. Bu nedenle yangın sonrası motor değişimi yaygın bir uygulamadır.
Motorun akış içindeki konumu
Akış içinde kalan bir motor, sıcak gazın tümüne maruz kalır ve soğutma fanı işlevini yitirir. Akış dışına alınan bir motor ise görece serin kalır ama fan gövdesi büyür. Deney raporu, hangi düzenin sınandığını bildirir. Sahada bu düzenin değiştirilmesi, belgeyi geçersiz kılar. Motorun konumu, sınıfın gerçek karşılığını doğrudan belirler.
Hazır bulunurluk
Motorun sınıfı, yalnızca fan gerçekten çalışırsa anlam taşır. Yılın büyük bölümünü durarak geçiren bir fanda gres çöker ve mil yüzeyinde korozyon oluşur. Aylık deneme çalıştırması, bu sorunları önler ve kumanda devresini sınar. Deneme sırasında akım, gövde sıcaklığı ve ses profili kaydedilir. Kayıt, sonraki denemelerle karşılaştırılır. Deneme sırasında ölçülen akımın yükselmesi, fanın yangında görevini yapamayacağının erken uyarısıdır.
Yangın senaryosuyla bağ
Fanın süresi, yapının tahliye süresinden ve itfaiyenin müdahale süresinden bağımsız seçilemez. Yangın raporu, kaçış yollarının dumandan arındırılması için gereken süreyi tanımlar. Fanın sınıfı bu süreyi karşılamalıdır. Süre uzadıkça motor, kablo ve kanal birlikte pahalılaşır. Seçim bu yüzden mühendislik değil, önce bir senaryo işidir.
Sınırların şartnameye yazılması
Şartname, sınıfı süresiyle birlikte şart koşar ve deney raporunun sunulmasını şart koşar. Kanal, damper ve kablo için aynı süre istenir. Motorun akış içinde mi dışında mı kalacağı tanımlanır. Yangın konumundaki köprüleme hattı, ayrı ve mühürlü olarak istenir. Standardın bütünü konusunda duman tahliye fan motoru standartları yazısı ayrıntılı bilgi verir.
Sınırların bakımla bağı
Yangın koşulundaki dayanım, günlük bakımın sürdürülmesine bağlıdır. Tozla kapanmış bir soğutma, motoru daha yangın gelmeden yıpratır. Günlük arıza nedenleri, baca fanı motorunun yanma nedenleri kapsamında ayrıntılarıyla işlenmiştir. Motorun grup içindeki yeri ise için duman tahliye motoru çerçevesine bakılabilir.
Sıcaklık sınıfı bir dayanıklılık rozeti değil, süreli bir sözdür. Süre dolduğunda motorun durması beklenen davranıştır; tahliye planı bu süreye göre kurulur.
